مگس چغندر قند

مگس چغندر قند

شکل ظاهری :     

حشره کامل ، مگس کوچکی است که در ظاهر شبیه مگس خانگی است. رنگ عمومی آن خاکستری روشن است و طول آن به حدود 5 میلی متر می رسد . سر حشره به رنگ قهوه ای و قسمت سینه خاکستری رنگ است و موهای کوتاه و بلندی روی ان مشاهده می شود . بال ها شفاف و شکم زرد رنگ است . پاهای مگس به رنگ زرد و خاکستری دیده می شود.

تخم مگس چغندر قند بیضی شکل ، کشیده و طول آن حدود یک میلی متر است. رنگ آن سفید و در صورتی که با ذرهبین دیده می شود سطح آن تور مانند است. تخم به صورت انفرادی یا چند تایی در پشت برگ های چغندرقند و یا علف های هرز میزبان گذاشته می شود. حداکثر تعداد تخم موجود در یک دسته تخم 20 عدد ا ست. لارو آفت کرمی شکل ، بدون پا و رنگ آن سفید متمایل به زرد است. طول لارو در سنین مختلف متغیر و هنگامی که به رشد کامل خود می رسد 8 میلی متر است. لارو در قسمت سر باریک و به تدریج تا ا نتهای بدن پهن می شود . لاروها در بین دو لایه بالایی و پا یینی برگ فعالیت می کنند .

شفیره ها به رنگ قهوه ای تا قرمز تیره بوده و در طول آن نوارهای تیره رنگی وجود دارد. شکل آن استوانه ای می باشد . که در طرفین قطر آن کم می شود. در قسمت بالا و پا یین شفیره دو عدد خار به چشم می خورد. طول شفیره حدود 5 میلی متر است.

طرز زندگی و خسارت آفت :    

مرحله زمستان گذرانی این حشره به صورت شفیره در داخل خاک است. در بهار پس از گرم شدن هوا ، شفیره ها باز شده و حشرات کامل ازخاک خارج می شوند. مگس ها در زراعت های سال قبل ظاهر شده و سپس در تمام منطقه پراکنده می شوند . در روزهای آ فتابی و آرام مگس ها بسیار فعال هستند. مگس های ماده تخم های خود را به صورت انفرادی و یا دسته جمعی در پشت برگ های چغندرقند تازه سبز شده قرار می دهند. تعداد تخم های موجود در یک دسته تخم از 2 تا 20 عدد متفاوت است. علاوه بر چغندرهای بهاره ، تخمگذاری حشره در پشت برگ های چغندر بذری ، اسفناج و علف های هرز ترشک و سلمک نیز مشاهده شده است. دوره تخم گذاری حدود یک ماه یا بیشتر طول می کشد. یک حشره ماده می تواند تا300 عدد تخم بگذارد ولی معمولا بین 150- 100 تخم گذاشته می شود . دوره نشو و نمای تخم 5-4 روز است و لاروهای کوچک پس از طهور از قسمت زیر تخم که به برگ چسبیده است وارد برگ شده و در بین دو لایه برگ قرار می گیرد . لارو در تمام دوره نشو و نمای خود که حدود دو هفته طول می کشد از قسمت سبزینه برگ تغذیه می کند ولی پرده رویی و زیری برگ را باقی می گذترد. قسمت های تغذیه شده مانند تاول باد می کند و لاروها در وسط برگ به خوبی مشخص هستند . قسمت های آلوده به تدریج به هم متصل شده و نیمی از برگ یا قسمت اعظم آن را فرا می گیرد. برگ ها در قسمت های آلوده زرد شده و به تدریج خشک می شوند. اگر برگ کوچک باشد و یا قسمت های تغذیه شده تمام سطح برگ را فرا گیرد، لارو با سوراخ کردن لایه زیری یا رویی خارج شده و به داخل برگ جدید نفوذ می کند. لاروها پس از اینکه به رشد کامل رسیدند خود را به داخل خاک انداخته و در خاک تبدیل به شفیره می شوند . پس از حدود دوتا سه هفته مگس های نسل جدید ا ز این شفیره ها خارج شده و با تخم گذاری در پشت برگ ها نسل دوم را آغاز می کنند . معمولا" دوره یک نسل آفت حدود یک ماه یا بیشتر طول می کشد. این حشره می تواند تا 5 نسل در یک سال تولید کند. خسارت این آفت در مناطق معتدل و خنک زیادتر است ، همچنین خسارت آفت در بهار به علت حرارت کم و رطوبت زیاد شدید می باشد. در تابستان فعالیت لارو کم شده و یا گاهی در اثر گرمای زیاد از بین می رود . دشمنان طبیعی زیادی نیز لاروها و شفیره ها را مورد حمله قرار می دهند که در مجموع باعث می شوند که خسارت آفت در تابستان جلب توجه نکند.

نحوه جلوگیری از خسارت آفت :  

انجام اقدامات زیر در جلوگیری و یا کاهش خسارت آفت موثر می باشد :

- کاشت چغندر در زمین های کود خورده و حاصلخیز باعث می شود که در هنگام ظهور حشرات کامل نسل اول ، بوته کاملا" رشد کرده و قوی شوند و در مقابل خسارت آفت مقاومت کنند .        - علف های هرز سلمک و ترشک نقش بسیارموثری در انتقال و افزایش جمعیت آفت دارند، لذا وجین و از بین بردن آنها در بهار کمک زیادی به کاهش جمعیت و در نتیجه خسارت آفت می کند.

- در مناطقی که خسارت مگس چغندر قند زیاد است در صورت امکان عمل تنک کردن بوته ها دیرتر انجام می شود. زیرا این اقدام باعث می شود که تعداد زیادی از تخم ها و لاروهای موجود در بوته ها در اثر تنک کردن از بین بروند و تراکم تخم و لارو روی بوته های باقی مانده کاهش یابد.

- در مزارعی که به هر دلیل تنک بوده و تعداد بوته در واحد سطح کم باشد خسارت این آفت مخصوصا" در نسل اول بیشتر است ، زیرا تراکم تخم های گذاشته شده روی هر بوته افزایش می یابد.

- شخم عمیق پس از برداشت محصول باعث می شود که شفیره های زمستان گذران آفت به میزان زیادی نابود شوند.

- این آفت در مراحل تخم ، لارو و شفیرگی دارای دشمنان طبیعی از راسته زنبورها ، مگس ها و بالتوری ها هستند که نقش بسیارموثری در کنترل جمعیت آن مخصوصا" در نسل های تابستان دارند. حمایت این دشمنان طبیعی از طریق کاهش مصرف سموم، استفاده از سموم کم دوام و انتخاب زمان مناسب سمپاشی و غیره امکان پذیر است.

- سمپاشی اختصاصی و جداگانه علیه این آفت توصیه همی شود ولی با توجه به این که مزارع چغندرقند معمولا" علیه آفت های کلیدی این محصول مثل کارادرینا، کک چغندر قند و غیره سمپاشی می شوند ، لذا می توان با مطالعه مراحل رشدی آفت ها ، زمان مبارزه را طوری انتخاب کرد که روی مگس چغندر قند نیز موثر باشد. بایستی توجه داشت، سمومی که در مزارع چغندرقند مصرف می شوند ، روی تخم ها بی تا ثیر بوده و فقط لاروهای حشره را نابود می کنند، بنابرا ین زمانی که تخم های مگس تفریخ شده و لاروها ظاهر می شوند ، بهترین زمان جهت کنترل این آ فت محسوب می شود.   

کرم ساقه خوار نيشکر

کرم ساقه خوار نيشکر Nonagroides sesamia

بالهاي جلويي به رنگ طلايي به قرمز آجري که در حاشيه خارجي داراي يک رديف لکه پيوسته سرتاسري است . شاخک نخ وش است. تخم تازه به صورت دسته جمعي و به رنگ ليمويي روشن هستند به تدريج به رنگ تيره تغيير پيدا مي کند. لارو نوزاد  به رنگ صورتي و لارو کامل سرش به رنگ قهوه اي تيره است . شفيره قهوه اي روشن است که در مراحل آخري به قهوه اي تيره تبديل مي گردد.

خسارت بدين صورت است که لارو نوزاد در هفته اول به طور دسته جمعي در غلاف بسر مي برد . سپس به طرف پايين ساقه حرکت مي کند . پروانه نسل اول از اوايل فرودين ظاهر و تخم ريزي مي کند و لاروها تا اواخر ارديبهشت در داخل ساقه مانده و سپس در بخشي ازساقه که در بالاي آب قرار دارد تبديل به شفيره مي شود. در اواخر خرداد نسل دوم ظاهر مي شود  . نسل بعدي در دهه دوم مرداد ظاهر و در اوايل شهريور روي برنج تخم ريزي مي کند .

مبارزه

درهنگام برداشت محصول لازم است محصول از محل طوقه برداشت شود و بلافاصله خرمن شود.

آب تخت زمستانه

با توجه به اينکه نسل اول روي لویی مي نشيند با حذف اين گياه از جمعيت اين آفت کاسته مي شود.

استفاده از زنبور تريکو گراما  

سوسک کک مانند

شب پره زمستانی

Agrotis segetum
شب پره زمستانی، کرم طوقه بر
Winter Moth, Cutworms

مقدمه:

   شب پره زمستانی که در تمام مناطق ایران شیوع دارد علاوه بر چغندرقند به ریشه و طوقه عده ای دیگراز گیاهان زراعی از قبیل: پنبه, خیار, کدو, سیب زمینی, یونجه, آفتابگردان, ذرت, کنجد, سوزا, بادمجان, گوجه فرنگی, هویج و گندم حمله می کند و در ابتدای رویش گیاهان مذکور که جوان هستند صدمه زیادی می زند.

شکل شناسی :

 حشره کامل شب پره بزرگی است که رنگ بالهای رویی آن متغیر است و از قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره متمایل به سیاه دیده می شود.مهمترین علامت مشخصه شب پره ها وجود سه لکه روی هریک از بالهای رویی میباشد که ترتیب قرارگرفتن آنها از قاعده بال عبارت است از:یک لکه کشیده که تقریبا بشکل مثلث یا منقار پرندگان است سپس یک لکه گرد تقریبا در وسط بال و یک لکه لوبیایی در نزدیکی راس بال قرار گرفته است. اطراف لکه های گردو لوبیایی را خط سیاهی احاطه کرده که کاملا آنها را مشخص میکند بالهای زیری پروانه روشن است .عرض پروانه ها با بالهای باز در حدود  27-30وطول آنها 14-22 میلیمتر است. شکل تخمها نیمکره ای و قاعده آنها مسطح است.

در طول پشت بدن لارو یک نوار باریک روشنی وجود دارد که گاهی جریان خون اززیرآن نمایان است. پشت سینه اول یک لکه قهوه ای یا سیاه رنگ پهن وجود دارد در سایر حلقه های بدن لارو خالهای سیاه زگیل مانندی دیده می شود که روی هریک از آنها یک مو وجود دارد. شفیره ها درون گهواره های بیضی شکلی که بوسیله لارو از خاک ساخته میشود در زیر خاک قرار دارند. در انتهای بدن شفیره تعدادی خار وجود دارد دو عدد آنها بزرگ و بشکل قلاب بوده و کاملا نمایان هستند و بقیه کوچکتر بوده و با چشم مشخص نیستند.

طرز خسارت:

لارو شب پره زمستانی از قاعده دمبرگها و گردن (طوقه) ریشه چغندر و سایر گیاهان تغذیه می کند و در نتیجه یک حفره  نسبتا بزرگی در طوقه گیاه بوجود می آید که باعث قطع ریشه از ساقه و خشکیدن گیاه جوان می گردد. خسارت لاروهای شب پره زمستانی در مزارع  چغندر کرپه و جوان فوق العاده زیاد و با اهمیت است و چنانجه تراکم آفت در بعضی از مزارع کرپه زیادباشد منجر به نابودی زراعت ودوباره کاری می گردد.خسارت آن گاهی باعث از بین رفتن کامل مزرعه گوجه فرنگی در مرحله نشاء می شود.

زیست شناسی:

شب پره زمستانی معمولا زمستان را به صورت لارو بالغ در عمق 15-10 سانتیمتری خاک می گذراند.در بهار پس از گرم شدن هوا لاروهای بالغ از عمق زمین به طرف سطح خاک(حدود 6-5 سانتیمتری) بالا می آیند و برای خود لانه ای از خاک به شکل گهواره تهیه می کنند و در داخل آن تبدیل به شفیره می گردند. پس از مدتی که در حدود 15 تا 20 روز طول می کشد از درون شفیره ها شب پره ها بیرون می آیند. موقع خروج شب پره های زمستانی در بهار بستگی به درجه حرارت و رطوبت دارد بنابراین تعیین موقع دقیق آن مشکل است.

حشره کامل تخمهایش را به طور تک تک و یا دسته های چند تایی(از 1تا8 عدد) در پشت برگ های چغندر و یا علفهای هرزی مانند پیچک, سلمه و پنیرک قرار می دهد. تخمها در شرایط مساعد 4 تا 5 روز بعد باز می شوند و لاروهای جوان خارج می گردند و در ابتدا از برگهای جوان تغذیه می کنند و پس از عوض کردن پوست که مدت زیادی طول نمی کشد  وارد سن دوم می شوند و از این مرحله به بعد پای بوته های چغندرمی روند . لاروها روز را در زیر خاک پای بوته ها  درحالت استراحت و یا مشغول تغذیه از گردن ریشه (طوقه) هستند و از اوایل غروب به بعد بیرون می آیند وبه تغذیه   شدید خود از انتهای دمبرگها و طوقه ادامه می دهند.

 دوران لاروی در شرایط مساعد حدود یک ماه به طول می انجامد و دراین مدت پنج مرتبه پوست عوض می کنند تا به مرحله تکامل برسند و پس از آن در داخل خاک   تبدیل به شفیره می گردند. اولین نسل آفت که از نیمه اول اردیبهشت ماه شروع می گردد برای مزارع چغندر بسیار خطرناک و صدمه آن شدید است و همچنین نسل سوم آن در مزارع چغندربذری در شهریور ماه خسارت فوق العاده ای به محصول وارد می کند.این آفت بسته به شرایط محیطی 4-3 نسل در سال دلرد که خسارت نسل بهاره آن از همه مهمتر است.

مبارزه:

تشخیص موقع مبارزه با شب پره در مزارع چغندر بسیار آسان است زیرا در اثر تغذیه لارو از گردن ریشه بوته ها پلاسیده می گردند و صبح زود این علامت به خوبی نمایان است . چنانچه خاک این بوته ها کمی عقب زده شود لاروهای شب پره زمستانی در نزدیکی طوقه گیاه و یا کمی دورتر به حالت مارپیچ مشاهده می گردند. بعلاوه طوقه بوته های خسارت دیده سیاه شده و حفره ای در آنها دیده می شود. بنابراین از اوایل اردیبهشت ماه که موقع بروز افت می باشد باید مزارع را همه روزه بازدید کرد.

از عواملی که به مبارزه شیمیایی کمک می کنند :

شخم عمیق بعد از برداشت محصول برای از بین بردن لاروها

وجین علفهای هرز مزرعه چغندر و نابود کردن آنها در بهار

کولتیواتور زدن زراعت

دادن یخ آب زمستانه

نحوه مبارزه شیمیایی:

برای مبارزه شیمیای از طعمه پاشی استفاده می گردد.

طعمه شامل:

لیندین 25% (به صورت امولسیون یا پودر) 600تا 1000گرم

سبوس گندم (یا کنجاله تخم پنبه)           100 کیلوگرم

آب                                             50 لیتر

طرز تهیه طعمه بدین ترتیب است که ابتدا سم را در آب کاملا حل کرده و به تدریج روی سبوس می ریزند و با پارو خوب مخلوط می کنند. طعمه نباید خیلی خشک باشد که در موقع پاشیدن باد آنرا ببرد و همبنطور نباید رطوبت آن زیاد باشد که بهم چسبیده و به صورت خمیر در آید.مقدار طعمه مسموم در هکتار بسته به نوع زراعت که خطی یا کرتی باشد فرق می کند و معمولا حدود80 کیلوگرم است . موقع پخش طعمه هنگام عصر و غروب آفتاب است که لارو ها از زیر خاک بیرون می آیند و در صورت لزوم باید طعمه پاشی را 4 تا 5 روز بعد تکرار کنند.

كرم برگ خوار چغندر

كرم برگ خوار چغندر Spodoptera exigua

مبدا:

كرم برگ خوار چغندر قند در جنوب شرقي آسيا است و براي اولين بار در سال 1876 در شمال آمريكا كشف شد ودر زمستانهاي سخت فعاليت آن محدود ميشود.   

 سيكل زندگي:

فعاليت فصلي به طور قابل ملاحظه اي طبق آب و هوا تغيير ميكند در مكانهاي گرم مثل فلوريدا تمام مراحل سيكل زندگي ميتواند در سال اتفاق بيافتد. بنابراين به سرعت توسعه مي يابد ولي در ماههاي زمستان تكثير كاهش مي يابد.

سيكل زندگي در طي 24 روز ميتواند تكميل شود ودر5 ماه تابستان در فلوريدا تا شش نسل هم ميتواند فعاليت داشته باشد.

تخم:

تخمها به صورت دسته جمعي از 50 الي 150 عدد درهر دسته گذاشته ميشود و توليد تخم در حد نرمال بين300-600 عدد براي هر پروانه ماده است تخمها معمولا در سطح زيرين برگ و اغلب نزديك جوانه ها گذاشته ميشود .

رنگ تخمها سفيد تا مايل به سبز است و توسط يك قشر مايل به سفيد كه نماي كرك دار يا سپر مانند دارد  پوشش ميدهد و تخمها به فاصله 2-3 روز در هواي گرم تفريخ ميشوند .

لارو:

به طور نرمال 5 سن لاروي دارد و سنين بيشتر گاهي اتفاق مي افتد طول دوره هر سن لاروي تحت شرايط گرماي تابستان از 2.3- 2.2 – 1.8 -1.5 تا 3.1 به ترتيب گزارش شد ه است.

رنگ لاروها به رنگ سبز كمرنگ يا زرد در سنين 1 تا2 ودر سن 3 نوار كمرنگي ظاهر ميشود و در سن چهارم در قسمت پشت تيره تر هستند و نوار تيره جانبي گسترش مي يابد و در سن پنجم لارو در ظاهر كاملا تغيير ميكند و بدن لارو عاري از مو است.

شفيره:

شفيرگي درون خاك اتفاق مي افتد . حفره از ماسه و خاك ساخته ميشود كه به وسيله ترشح مايعات دهان به يكديگر چسبيده و ضمن خشك شدن سفت  و سخت مي شوند.

حشره بالغ:    

پروانه ها به طور متوسط اندازه گيري شده و طول بال از 25-30 ميلي متر است و بالهاي جلويي به رنگ خاكستري و قهوه اي به صورت لكه لكه مي باشد و يك خال لوبيايي شكل به رنگ سفيد نمايان است . و تخم گذاري 2 الي 3 روز بعد شروع مي شود و مدت تخم گذاري 3 الي 7 روز است و پروانه ها معمولا بعد از 9 الي 10 روز از زمان ظهرر مي ميرند .                  

گياهان ميز بان :

كرم برگخوار چغندر مانند يكسري آفات گياهان زراعي داراي دامنه وسيعي از ميزبان مي باشد و در بين گياهان زراعي حساسي مانند:مارچوبه و لوبيا وچغندر و كلم سياه و كلم پيچ وكرفس و بادمجان و گياهان زراعي مانند يونجه وپنبه و ذرت وسويا و گلرنگ و بادام زميني و در روي علفهاي هرز مانند گل ماهور و تاج خروس و خرفه مشاهده ميشود .

خسارت:

لارو از شاخه و برگ و ميوه تغذيه ميكند.لاروهاي جوان به صورت دسته جمعي تغذيه نموده طوري كه از برگ فقط شبكه آوندي باقي مي ماند (يعني تمام بافت سبز برگ را تغذيه ميكند ) و سوراخهاي نامنظم بزرگ در برگ ايجاد ميكند و خسارت زياد در مواقعي است كه كاربرد آفت كشها باعث اختلال در فعاليت دشمنان طبيعي ميگردد.

دشمنان طبيعي:

دشمنان طبيعي بسياري با اين آفت ساز گار شده اند شكارچيان تخمها و لارو هاي كوچك را مورد حمله قرار ميدهند مهمترين آنها حشره ريز با نام علمي  Orius spp. از راسته سن ها یا ناجوربالان و خانواده Anthocoridae ميباشد.

•شفيره ها هم مخصوصا توسط مورچه قرمز مورد حمله قرار ميگيرند و مرگ و مير آنها توسط ويروس هم مشاهده مي گردد.

حشره كشها:

در جنوب شرقي و غربي امريكا كاربرد مكرر حشره كشها روي شاخ و برگ گياهان باعث فراواني نسبتا زيادي از جمعيت اين آفت شده است مقاومت آفات نسبت به حشره كشها مشكل عمده در كنترل آفات است و همچنين گزارش شده است در سبزيجاتي مثل كرفس باعث طغيان ديگر آفات ميگردد.

لاروهاي كرم به تركيبات نفتي حساس هستندو تخمها توسط نفت خام نابود ميشوند و تخم و لاروهاي جوان بوسيله كاربرد هايي از روغن پنبه دانه 5% روي شاخ و برگ كنترل ميشونداما اين غلظت به تعدادي از گياهان خسارت وارد ميكند .

كنترل بيولوژيكي :

چندين عامل بيماري ثابت شده كه براي توقف فعاليت كرم مؤثر است مانند ويروس پلي هيدروزیس جدا شده از كرم برگ خوار چغندر به عنوان آفت كش زنده تحت شرايط گلخانه (جايي كه عدم فعاليت توسط اشعه ماوراي بنفش در نور خورشيد به عنوان يك شكل جدي نيست) نسبتاموثر بوده قارچها و نماتد هاي بيماري زاي حشرات به طور موفقيت آميزي لارو ها و حشرات بالغ كرم برگخوار چغندر را آلوده كردند و باعث مرگ و مير شده اند .

مگس جوانه سویا ‏Delia antique Meigen ‎

مگس جوانه سویا Delia  antique  Meigen                                        

این آفت ، بسیار پلی فاژ بوده و پراکنش بسیار وسیعی دارد و در تمام مناطق ایران انتشار دارد.

مناطق انتشار

این مگس در ایران تا کنون از استانهای خوزستان ، گیلان، گلستان ، مازندران، اصفهان، اطراف تهران و همدان گزارش شده و به احتمال زیاد در دیگر مناطق کشور نیز شیوع دارد.

شکل شناسی :

حشره کامل :

رنگ عمومی آن خاکستری متمایل به زرد و دارای 5 نوار تیره روی قفسه سینه است. پاهای مگس جوانه درازتر از مگس خانگی بوده و رنگ پا و شاخک آن سیاه است. بال های متمایل به زرد بوده و به علاوه پاهای عقبی دارای یک ردیف موی کوتاه و موازی در قسمت داخلی می باشند. پیشانی در حشره نر باریک ولی در ماده نسبتا" پهن و قرمز رنگ است.

تخم :

تخم های حشره سفید رنگ ، به طول 5/1 و قطر 5/0 میلیمتر، به شکل خمیده که یک طرف آن نسبتا" پهن است. همچنین، در سطح تخم 12 شیار طولی وجود دارد.

لارو:

لارو مگس سفید رنگ و بدون پا بوده و اندازه آن وقتی به لارو سن آخر می رسد 8 میلیمتر می شود. حلقه های سر و سینه لارو باریکتر از حلقه های شکمی آن است و در انتهای بدن نیز دندانه هایی وجود دارد که در وسط آنها دو لکه سیاه رنگ دیده   می شود.

شفیره :

شفیره به رنگ قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره، شلجمی شکل و به طول 7 میلیمتر و به قطر 5/2 میلیمتر است.

خسارت :

مهمترین مرحله خسارتی این آفت مربوط به لاروهای نسل اول می باشد . این حشره سویا، پیاز،سیر، تره فرنگی و لوبیا را مورد حمله قرار می دهد. طرز تغذیه و خسارت مگس بدین ترتیب است که لارو آن در خاک به جوانه های در حال رشد حمله می کند و در آنها کانال هایی در ساقه و قسمت های نرم گیاه ایجاد می کند؛ در نتیجه گیاه ضعیف شده و برگها پژمرده می شوند و از بین می رود.                

زیست شناسی :

این حشره زمستان را به صورت شفیره در خاک می گذراند. در اردیبهشت ماه حشرات کامل ظاهر شده و به خصوص در روزهای آفتابی و گرم شروع به تغذیه از نکتار انواع گل ها می کنند. حشره ماده پس از جفتگیری تخم های خود را به طور انفرادی و یا در دسته های کوچک 15-20 تایی داخل خاک اطراف طوقه، برگ و یا بذر گیاهان میزبان قرارمی دهد. دوره زندگی حشرات کامل بستگی به وجود غذا ، میزان رطوبت و حرارت دارد و معمولا" کمتر از 2 ماه است؛ ولی عموما" 30 روز می باشد. لاروهای جوان به محض خروج از پوسته تخم به داخل بافت گیاه نفوذ کرده و شروع به تغذیه می کند.وقتی لاروها ی کامل از میزبان خارج شدند در عمق 5-10 سانتیمتری خاک تبدیل به شفیره می گردند. ولی بستگی زیادی به درجه حرارت دارد.

روش های کنترل :

مگس خزانه برنج

مگس خزانه برنجEphydar  afghanica  Dahl                                    

   مگس Ephydra  afghanica در گروه ریپاریا قرار دارد . این حشره به مگس های آب شور معروف است چون اغلب در سواحل باتلاقهای شور و قلیایی و اطراف چشمه های آب گرم و آب معدنی بطور فراوان یافت می شود. این حشره در حال حاضر در مزارع برنج استان های فارس و اصفهان وجود دارد.

شکل شناسی :

حشره کامل :

حشره کامل مگس متوسطی است به طول 4 میلیمتر ، سر عریض ، چشم های مرکب کوچک و به رنگ قهوه ای تیره و روی بدن را گرد خاکستری رنگ پوشانده است، وسط پیشانی برّاق و معمولا" دارای یک جفت موی زبر صلیب مانند در نزدیکی لبه کناری است. موی شاخک کرکدار و بند سوم فاقد موی طویل بیرونی می باشد. سپرچه در امتداد محور میانی به رنگ آبی متمایل به سبز متالیک برّاق است. پاها بجز در قسمت پیش ران پاهای میانی و عقبی که خاکستری است بقیه زرد رنگ می باشند . پنجه ها بطرف مفصل هر بند تیره رنگ می شود و پنجه انتهای مجهز به یک جفت ناخن دراز ، مستقیم و فاقد بالشتک بین ناخن ها است. رگبالها زرد رنگ ، شکم قهوه ای و خاکستری و پنجمین حلقه پشتی شکم در نرها 5/2 برابر حلقه چهارم است و گوشه جلویی زیری آن تشکیل برآمدگی اسکلروتینی را می دهد. در نرها لبه ثانویه بسیار کشیده ، استوانه ای و نسبتا" مضرس است.

تخم ها :

تخمها بیضوی ، سطح آن مشبک و تقریبا" یک میلیمتر طول دارد.

لارو:

لاروها تقریبا" استوانه ای سر و بند اول قفسه سینه قابل جمع شدن در یکدیگر بوده ، قفسه سینه باریک شده و قسمت انتهایی بدن بعد از سوراخ مخرجی نیز به یک لوله یا غلاف هوایی استوانه ای یا سیفون منتهی می شود که در انتها دو شاخه شده و در نوک آنها در اطراف حفره مرکزی تارهای داخل شونده تنفسی قرار دارد. در این قسمت چهارم موی پره دار نیز وجود دارد. پاهای شکمی به تعداد هشت جفت و در سطح هر کدام 2-3 ردیف قلاب و هر ردیف از 4 تا 5 قلاب تشکیل شده است. آخرین جفت پاهای شکمی کلفت تر و قلاب های روی آنها مقابل قلاب های بند قبلی قرار گرفته است.

شفیره :

شفیره ها ، قهوه ای رنگ و صفحه پشتی قفسه سینه دارای لبه مشخصی است که در موقع خروج شفیره شکاف برداشته و باز می شود . قسمت دم کم و بیش کو تاهتر و ضخیم تر از این قسمت می باشد ، دو جفت قلاب شکمی انتهایی سبب آویزان و ثابت شدن شفیره ها به ریشه برنج می شود.

زیست شناسی :

این حشره زمستان را به صورت تخم های مقاوم به خشکی در داخل خاک مزارع برنج به سر می برد. زمان ظهور حشرات کامل هر نسل به ترتیب اوایل خرداد، اواخر خرداد، اواخر تیر ماه و اواسط مرداد ماه می باشد و با توجه به زمان نشاءکاری 1 تا 2 نسل از زندگی حشره در خزانه و بقیه در زمین اصلی طی می شود. لاروها با استفاده از پاهای شکمی به توده ریشه برنج و حتی توده جلبکها چسبیده و از آنها تغذیه می کنند. دوره زندگی از تخم تا ظهور حشرات کامل 16-19 روز طول می کشد که این دوره با تغییرات جمعیت حشرات کامل در مزرعه تقریبا" مطابقت دارد. دوره زندگی هر نسل 20تا 30 روز طول می کشد .

کنترل :

استفاده از زنبور پارازیتوئید از خانواده Pteromalidae بنام Urolepis  sp. می باشد.    

کرم ساقه خوار نواری برنج

کرم ساقه خوار نواری برنج Chilo suppressalis  Walker

این آفت در ایران اولین بار توسط ابرت از برنج کاری های روستای سرخانی شهسوار ، جمع آوری و گزارش کرده اند و در حال حاضر در تمام مناطق برنج کاری استان های گیلان ، مازندران و گلستان انتشار دارد .

شکل شناسی

حشره کامل :

رنگ عمومی بدن ، زرد و گاهی متمایل به قهوه ای روشن است. در بال های جلویی حشرات کامل ، چند لکه نقره ای رنگ و در حاشیه انتهای هر بال 5 لکه قهوه ای وجود دارد. بالهای زیرین به رنگ زرد متمایل به سفید و اطراف بال ها مجهز به ریشک می باشد.

تخم :

تخم ها ابتدا به رنگ سفید متمایل به کرم بوده و در موقع باز شدن به رنگ خاکستری در می آیند.

لارو:

رنگ کپسول سر آنها ، زرد روشن و نسبتا" متمایل به قهوه ای است. در سطح پشتی بدن ، 5 نوار طولی به رنگ ارغوانی روشن کشیده شده است  که سه نوار آن در وسط و دو نوار دیگر در طرفین قرار دارد نوار وسطی –پشتی باریک می باشد .

شفیره :

شفیره به رنگ قهوه ای روشن است . محل تشکیل آن در بهار و تابستان ، داخل ساقه های باقی مانده برنج در مزرعه می باشد .

خسارت :

لارو آفت به ساقه برنج حمله می کند. علائم خسارت در گیاه میزبان به دو صورت ظاهر می شود . اگر گیاه جوان مورد حمله قرار گیرد ، برگ میانی ( جوانه مرکزی ) زرد شده و کم کم خشک می شود. این خسارت معمولا" توسط نسل اول آفت در مرحله رویشی برنج ایجاد می شود. در این مرحله ، عکس العمل گیاه میزبان ، بصورت تولید ساقه های جانبی ظاهر می شود و بدین وسیله بوته های آسیب دیده ، تا حدودی خسارت وارده را جبران می کنند. اما اگر حمله آفت مصادف با ظهور خوشه ها و گل کردن بوته ها باشد، گیاه نمی تواند خسارت وارده را جبران نماید بنابراین ، دانه ای در خوشه تشکیل نمی شود و سبب سفید شدن خوشه ها می گردد. اگر آلودگی در شروع تشکیل دانه ها صورت گیرد سبب لاغری و شکننده شدن آنها می شود. ساقه های آلوده بسیار ضعیف و شکننده بوده به طوری که در اثر نسیم شکسته شده و باعث خراب شدن و انهدام ساقه های مجاور می گردند. اگر مبارزه با نسل اول به خوبی انجام نگیرد و حمله آفت در مرحله گل کردن برنج صورت گیرد ، در آن صورت یا دانه اصلا" تشکیل نمی شود و یا اینکه خوشه های برنج سفید رنگ ، لاغر، سبک و بسیار شکننده مانده و در موقع خرمن کوبی ، برنج ها خرد شده و از نظر قیمت و بازار پسندی ، بسیار تنزل پیدا می کنند. در موقع برداشت نیز ساقه های آلوده به کرم ساقه خوار با وزش باد شکسته و روی زمین می افتند . این ساقه ها دارای سوراخ های ریز زیادی هستند که در داخل آنها لاروهای زیادی دیده می شود .

زیست شناسی

این آفت زمستان را به صورت لارو کامل در داخل پوشال های باقیمانده محصول بعد از برداشت و علف های هرز میزبان واسط موجود در مرزهای برنج حاشیه مزارع و نهرهای آبیاری شامل سوروف و اویارسلام سپری می کند. کرم ساقه خوار از لحاظ دامنه میزبانی چند خوار بوده و در مزارع برنج در دوره رشد برنج (خزانه و زمین اصلی ) ، روی بوته ها تخمریزی کرده و سیکل زندگی و نسل های خود را در روی میزبان اصلی تکمیل می نماید و پس از برداشت برنج ، لاروها به روی علف های هرز موجود در اطراف مزرعه مهاجرت می نمایند. و در اواخر فروردین ماه بتدریج شفیره ها تبدیل به حشرات بالغ می شوند که پروانه های نر و ماده 24 ساعت پس از ظهور ، جفت گیری کرده و افراد ماده تخمهای خود را در دستجات 3-27 عددی روی ساقه ، سطح زیرین و یا رویی برگهای فوقانی برنج قرار می دهند. تخم های خود را بیشتر در برگ های پایینی و یا جایی از ساقه که مجاور برگ باشد قرار می دهند. حشرات ماده پس از تخمگذاری ، روی تخم ها را با ماده قهوه ای رنگی می پوشانند. لاروهای حاصله ابتدا از قسمت سبز برگ ها تغذیه می کنند. این آفت در سن 1 و 2 لاروی برگخوار است و از سن 3 وارد غلاف برگ مورد حمله شده و از همانجا ساقه را سوراخ کرده و به داخل ساقه نفوذ می کند و با تغذیه از داخل ساقه ها باعث قطع آوندها، زردی و پژمردگی و خشک شدن برگ ها می شود. لاروهای سن آخر قبل از اینکه به شفیره تبدیل شوند قسمتی از ساقه برنج را به طرز ظریفی نازک می کنند تا پروانه ها بتوانند به راحتی از آنجا خارج شوند. خروج حشرات کامل مصادف با سبز شدن نشاء ها در خزانه است.

روش های کنترل

الف : کنترل زراعی

1.    جمع آوری برگ های آلوده در هنگام نشاء

2.    اجرای کشت گیاه دیگر بعد از برداشت برنج

3.    کف بر کردن محصول

4.    جلوگیر از انتقال آفت به انبار

5.    آب تخت نمودن مزرعه بلافاصله بعداز شخم

6.    کندن و سوزاندن علف های هرز حاشیه مزارع

7.    استفاده از ارقام زودرس یا تهیه خزانه زیر پلاستیک

8.    اسنفاده از ارقام مقاوم

ب : شکار پروانه ها با تله نوری

ج : کنترل فرمونی

د : کنترل شیمیایی

استفاده از دیازینون 10% و 5% ، پادان 4% و فورادان گرانول 3% طبق فرمول های زیر برای کنترل شیمیایی این آفت قابل توصیه است.                    

_ اولین گرانول پاشی 21 روز بعد از نشاء و دو نوبت بعدی به فاصله 3 هفته تکرار می شود.

مبارزه بیولوژیکی :

   1. زنبور پارازیتوئیدApanteles   sp.  از خانواده Braconidae

   2. گونه های متعددی از جنس Trichogramma  sp. از قبیل T.brassicae، Trichogramma  japonica پارازیتوئید تخم آفت می باشند. زنبور پارازیتوئید T. maidis  را در زمانهای مختلف رها سازی نمودند و نتیجه گرفتند، رها سازی این زنبور مصادف با ظهور نسل دوم کرم ساقه خوار برنج ، کار سازتر از نسل اول بوده و به خوبی می تواند جمعیت آفت را تحت کنترل در آورد.                                                                                                                              3. سوسک های خانواده Staphylinidae شکارگر تخم پروانه ها هستند.                                     4. پوره ها و حشرات کامل سن شکارچی Andrallus   spinidens از لاروها تغذیه می کنند.

 عوامل تغییر دهنده جمعیت آفت

1.    دیر کشت نمودن مزرعه

2.     بقایای گیاهی

3.     قطع بوته ها از بالاتر از 7 سانتیمتری

4.     ارقام با سیلیس پایین

5.     برنج هایی که برگ و ساقه طویل دارند ، به تغذیه و خسارت آفت حساستر   می باشند. بنابراین، وضعیت گیاه در تغذیه آفت بسیار تعیین کننده است .

6.     مصرف بیش از اندازه کودهای شیمیایی .

کرم قوزه پنبه

کرم قوزه پنبه Heliothis   obsolete F.

گونه ای است پلی فاژ و همه جایی ، که در ایران در اکثر نقاط پنبه کاری کشور نظیر گرگان ، گنبد ، دشت مغان ، کرمان و فارس انتشار دارد. لاروهای این آفت با تغذیه از پنبه ، توتون ، گوجه فرنگی ، آفتابگردان ، ذرت ، سوژا ، کنجد و نخود ایجاد خسارت می کنند .

شکل شناسی

حشره کامل :

حشره کامل پروانه ای که رنگ بدن بسیار متغیر است ولی عمدتا" خاکستری یا سبز روشن  می باشد . معمولا" بال های جلویی به رنگ قهوه ای روشن بوده و دارای یک لکه لوبیایی و یک لکه گرد تیره هستند علاوه بر این ، بال های جلویی دارای یک نقطه سیاه رنگ بوده و در حاشیه خارجی آنها یک نوار عرضی مضرّس وجود دارد. بالهای عقبی سفید رنگ و در حاشیه بیرونی دارای یک هاله تیره پهن است. اطراف بال ها مجهز به ریشک می باشد.

تخم :

تخم های این حشره به شکل گرد، پهن و در طرفین مسطح هستند. رنگ آنها ابتدا سفید متمایل به زرد می باشد که به نسبت پیشرفت دوره رشد جنینی تیره تر می شود .

لارو:

لاروهای این آفت دارای رنگهای بسیار متفاوت بوده ولی عموما" سبز روشن می باشند . لارو جوان به رنگ سفید متمایل به کرم با کپسول سر قهوه ای است. در طول بدن لارو ها خطوط تیره ای کشیده شده است . بعلاوه ، در طرفین بدن آنها نیز یک خط تیره و یک خط روشن وجود دارد .

شفیره :

رنگ آن متغیر ، از زرد کهربایی روشن تا قهوه ای بلوطی دیده می شود . همچنین در انتهای بدن شفیره 2 عدد خار یک میلیمتری وجود دارد.

خسارت و گیاهان میزبان :

این حشره یکی از آفات مهم سبزیجات و صیفی جات محسوب می شود و در ایران مخصوصا" به پنبه ، نخود ، نخود فرنگی ، گوجه فرنگی ، یونجه ، توتون و ذرت خسارت وارد می کند . در مزارع پنبه ، لارو ها پس از ظاهر شدن ، ابتدا از پارانشیم برگ ها و سپس از غنچه و گل تغذیه می کنند. وقتی لاروها وارد قوزه ها می شوند ، با تغذیه از الیاف قوزه ها باعث کوتاهی ، کثیفی ، و کاهش ارزش اقتصادی الیاف می گردند . در مواردی تمام لارو داخل قوزه نمی شود و نیمی از آن خارج از قوزه باقی می ماند . سوراخ ورودی غالبا"بالای قوزه می باشد.      

زیست شناسی

این حشره زمستان را در اکثر مناطق کشور به صورت شفیره در عمق 4 تا 10 سانتیمتری داخل خاک سپری کرده و در اوایل بهار وقتی که درجه حرارت هوا به حدود 18 تا 20 درجه سانتیگراد می رسد ، به فرم بالغ تبدیل می شود . اولین گروه از پروانه ها در دهه اول فروردین ماه در طبیعت دیده می شوند . حشرات ماده پس از ظهور ، چند بار جفت گیری و سپس تخمگذاری می کنند . در یک قوزه ممکن است 7 تا 8 لارو هم وجود داشته باشد ، ولی اغلب در روی یک قوزه بیش از یک لارو دیده نمی شود ، زیرا موقعی که تعداد لارو در داخل یک قوزه بالا باشد ، همخواری اتفاق افتاده و لاروهای جوان اغلب توسط لاروهای درشت و مسن خورده می شوند . لاروها پس از رشد کامل به روی خاک افتاده و در عمق 6 سانتیمتری خاک به شفیره تبدیل می شوند .  این حشره در مناطق سرد 2 تا 3 نسل و در مناطق معتدل 4 تا 5 نسل در سال ایجاد می نماید .

روش های کنترل

الف: کنترل زراعی

1.    شخم بعد از برداشت محصول پنبه در پاییز و یا در اوایل زمستان

2.    استفاده از ارقام مقاوم همچنین صفاتی نظیر براکته های فرخورده ، وسعت برگ ( کوچکی اندازه ) و رنگ قرمز بوته ها نیز از خصوصیاتی هستند که با تحمل بوته ها به کرم قوزه همبستگی مثبت دارند ، لذا در نظر گرفتن این خصوصیات می تواند در انتخاب رقم و جلوگیری از خسارت موثر باشد .

ب: کنترل مکانیکی

با استفاده از B.t   بدین لحاظ می توان از پتانسیل های موجود در کشور در جهت کنترل آن بهره گرفت و یا حتی المقدور از فرم تجارتی داپیل و یا باکتوسپئین استفاده نمود.

ج: استفاده از فرمون

د: کنترل شیمیایی

 آوانت 15% به میزان 250 سانتیمتر مکعب در هکتار از لحاظ دوام و قابلیت آفت کشی در مقام اول و آوانت 15% به میزان 200 سانتیمتر مکعب در هکتار ، لاروین 75% به میزان یک کیلو گرم در هکتار و تیودان 35 % به میزان 3 لیتر در هکتار به ترتیب در رتبه های دوم تا چهارم قرار داشتند . همچنین ، سمومی نظیر گوازتیون خالص به نسبت 1 لیتر در هکتار ، سیپرمترین امولسیون 40% به نسبت 3/0 لیتر در هکتار و فن والریت یا سومیسیدین 20% به نسبت یک لیتر در هکتار نیز قابل توصیه می باشد . همچنین ، سم دسیس نسبت به سموم دیگر در کنترل آفت فوق موثرتر بوده است .

کرم خاردار پنبه

کرم خاردار پنبه Earias  insulana Boisd.

این حشره یکی از آفات مهم پنبه در اکثر نقاط جهان غیر از قاره آمریکا است و در حال حاضر در کشورهایی نظیر مصر ، سوریه ، عراق ، ترکیه ، ژاپن ، چین ، تایلند ، پاکستان ، هندوستان ، کشور های حاشیه دریای مدیترانه و استرالیا یافت می شود . در ایران نیز در خراسان ، بلوچستان ، خوزستان ، جیرفت ، فارس ، گرگان ، گنبد ، ورامین ، گرمسار ، اشتهارد و ساوه انتشار دارد . این آفت از کنف ، بامیه ، ختمی و گاو پنبه تغذیه می نماید.

شکل شناسی

حشره کامل :

حشره کامل پروانه ای کوچک که رنگ سر، قفسه سینه ، و بال های جلویی سبز مغز پسته ای بوده و روی بال های جلویی سه نوار موج دار کمی پر رنگ تر از متن آن دیده می شود . در موقع استراحت که بال ها روی بدن قرارمی گیرند علامتی شبیه W را ایجاد می نمایند . این علامت به رنگ سبز- زردو یا سبز دیده می شود ، گاهی نیز این نوارها وجود ندارند که در این صورت تمام سطح بال های جلویی سبز یکنواخت می باشد. بال های زیری به رنگ سفید متمایل به نقره ای یا خاکستری بوده و شکم و پاها خاکستری رنگ است. پروانه های نسل پاییزه به رنگ زرد متمایل به قهوه ای هستند.

تخم :

تخم های ایم حشره به رنگ آبی کمرنگ بوده و در قسمت سطحی دارای 30 عدد شیار می باشند که در دو سوی قطبین کشیده شده ، ولی هیچگاه به قطبین نمی رسند.

لارو:

این آفت دارای 5 نسل لاروی است . هر کدام از حلقه های بدن به جز سر و پیش قفسه سینه دارای 4 عدد برجستگی غده مانند گوشتی و مودار هسنتد که به همیت دلیل نیز به آن خاردارمی گویند . اندازه غده های بند های ابتدایی بزرگتر از عقبی است. رنگ عمومی بدن لاروها قهوه ای تا خاکستری هستند.

شفیره :

شفیره در داخل پیله ای شبیه قایق وارونه است ، تشکیل می شود. رنگ آن قهوه ای و رنگ پیله سفید چرک یا قهوه ای می باشد. شفیره ها به ندرت در داخل خاک تشکیل می شوند . قسمت عریض پیله دارای یک شکاف طولی برای خروج حشرات کامل شب پره است که دو طرف این شکاف به وسیله تارهای ظریفی بهم متصل شده و در مواقعی که به پیله فشاری وارد شود این شکاف قابل رویت می باشد .

خسارت

کرم خاردار از مهمترین آفات پنبه است و وجود آن در بعضی مناطق ، کشت این محصول را غیر ممکن می سازد . این آفت علاوه بر پنبه به کلیه گیاهان خانواده پنیرکیان نظیر انواع ختمی و بامیه حمله می کند . لاروها با تغذیه از غنچه های پنبه باعث ریزش آنها شده و با ورود به داخل قوزه ها سبب کاهش کیفیت ، طول الیاف و کثیفی آنها می گردند. لاروها قبل از تشکیل قوزه ها ، از جوانه های انتهایی بوته ها تغذیه کرده و موجب پژمردگی و خشک شدن آنها می شوند.

زیست شناسی

این آفت زمستان را در نقاط گرم ، بصورت مراحل مختلف زیستی و در مناطق سرد فقط به فرم شفیره سپری می نماید. حشرات ماده در بهار پس از خروج از پوسته شفیرگی ، جفت گیری کرده و سپس تخم ها را به صورت انفرادی روی قوزه و یا در نزدیکی آن قرار می دهند . هر حشره ماده حدود 400 تا 500 عدد تخم می گذارد . لاروهای سن یک ، بعد از 3 تا 4 روز ، از پوسته تخم خارج شده و شروع به تغذیه از جوانه های انتهایی و غنچه ها می نمایند؛ سپس وارد جوانه مرکزی می شوند و در صورت وجود قوزه ها وارد آنها شده و از الیاف نارس و دانه ها تغذیه می نمایند . دوره لاروی 25 تا 30 روز و دوره شفیرگی 10 تا 15 روز طول می کشد . این آفت در شرایط آب و هوایی خوزستان در هر سال 4 تا 5 نسل ، ولی در شرایط جیرفت 7 تا 8 نسل دارد که از این تعداد 5 تا 6 نسل در روی پنبه فعالیت دارد.

روش های کنترل

الف : زراعی

1.    جمع آوری وانهدام بقایای گیاهان آلوده ، بویژه آنهایی که پای بوته ها ریخته شده اند.

2.    شخم عمیق در اواخر پاییز یا اوایل زمستان

3.    از بین بردن گیاهان میزبان ثانوی در سالهایی که مزرعه در شرایط آیش یا تناوب قرار دارد .

4.    در مناطق آلوده باید آخرین چین در پاییز زودتر از موعد برداشت شود.

ب : بیولوژیکی

استفاده از عوامل بیولوژیک نظیر زنبور Microbracon  brevicornis     

ج : فرمونی

د: شیمیایی

امولسیون 35% تیودان 3 لیتر در هکتار ، لاروین 80Df  1 کیلو در هکتار ، سوین 85% - 2.5 تا 3 کیلو در هکتار ، سومیسیدین7/0 لیتر در هکتار

*حتی المقدور سعی گردد سمپاشی ها فقط در موارد لزوم و متناسب با تعداد نسل آفت انجام شود . *